Author
Josue Rosas Gonzalez
Date taken
Island
Tags
Transcription
WELCOME TO
Ahua
WHAT DOES IT MEAN?
To swell, as a wave; a mound or heap
WAHI PANA
No ka 'Apapapa 'o Ahua: Ka Ho'olako 'Ana ma O'ahu Ua puni 'o O'ahu i ka 'apapapa, he kaiaola kai waiwai ia e ola mau ai nã kãnaka 'õiwi no nã kenekulia. 'O ka 'apapapa 'o Ahua kekahi wahi
ko'ko'i no ka lawal'a, no laila mai ka l'a a me nã kumuwaiwai o kai he 500,000 paona a 'oi o ka makahiki ma nã makahiki mua o nã 1900.
Ma nã makahiki hope o nã 1940, ua kopekope nui ia ka 'apapapa no ke kükulu 'ana i ke ala ku' mokulele a me ke awa kü moku. Hiki nõ na'e ke ike i ke koena o hua ke nãna aku i kai mai Lagoon Drive aku.
I keia au, he wahi koiko'i ka 'apapapa 'o hua i ka po'e e ho'omau ana i ka hana lawai'a.
He Huina Lawai'a a He Wahi 'Äkoakoa
Ma mua, he wahi kaulana 'o Ke'ehi i ka hana lawai'a no nã loko i'a a me nã mokupuni li'll'i e 'au ana i loko o Ke'ehi, e la'a me Mokuoeo,
Kahaka'aulana, a 'o Mokauea. Aía ho'i nã kaiaulu lawai'a nui loa ma
ia mau mokupuni li'ili'. Ko'ikot keia kai i ka nohona o nã kãnaka
Hawaii, ua kauka'T lakou i nã kumuwaiwai o kai, 'o ke ola ia o lãkou.
O ka mea apiki, loli nui keia 'aina i ka wa o ke kenekulia 20. No ke kope nui 'ana i loli ai nã hi'ohiona 'aina a ho'ohuli nui ia ka hana lawal'a e ola ai ke kalaulu o la wahi no nã hanauna he nui. I loko nõ o kẽla mau ho'oluhi, ola mau ka mauli o Ke'ehi i nã kãnaka e
ho omau ana i ka hana lawal a a me na hana ku una e ae.
'O kekahi o ia mau hana ku'una ka hoe wa'a, he hana ho'onanea kaulana la e ola mau ana ma ka pae 'ãina. 'O ka Pãka 'o Ke'ehi kahi punahele e hoe wa'a ai, kahi ho'i e malama mau 'ia ana nã heihei hoe wa'a. Ma ia mau heihei e 'akoakoa mai ai ke anaina, he mau kaukani kanaka e ho'olaule a ana i ka hana ku'una a me ka pilina pa'a ma waena o känaka me ke kai.
STORIED PLACES
Ahua Reef: Sustaining Life on O'ahu
Encircling O'ahu is a rich reef system that has sustained the kanaka öiwi (Native Hawaiian) population for centuries. The large offshore reef, Ahua, meaning "heap," was crucial for providing fish and marine resources, producing over 500,000 pounds of fish annually in the early 1900s.
In the 1940s, dredging for runways and harbors altered the reef, yet remnants are still visible off Lagoon Drive. Today, Ahua Reef remains a cherished site for fishing and gathering for locals.
Historic Fishing Hub and Cultural Gathering Place The Ke'ehi Basin was once a thriving center of fishing activity, with several loko i'a (fishponds) dotting its edges and small islands like Mokuoeo, Kahaka'aulana,
Ahua
WHAT DOES IT MEAN?
To swell, as a wave; a mound or heap
WAHI PANA
No ka 'Apapapa 'o Ahua: Ka Ho'olako 'Ana ma O'ahu Ua puni 'o O'ahu i ka 'apapapa, he kaiaola kai waiwai ia e ola mau ai nã kãnaka 'õiwi no nã kenekulia. 'O ka 'apapapa 'o Ahua kekahi wahi
ko'ko'i no ka lawal'a, no laila mai ka l'a a me nã kumuwaiwai o kai he 500,000 paona a 'oi o ka makahiki ma nã makahiki mua o nã 1900.
Ma nã makahiki hope o nã 1940, ua kopekope nui ia ka 'apapapa no ke kükulu 'ana i ke ala ku' mokulele a me ke awa kü moku. Hiki nõ na'e ke ike i ke koena o hua ke nãna aku i kai mai Lagoon Drive aku.
I keia au, he wahi koiko'i ka 'apapapa 'o hua i ka po'e e ho'omau ana i ka hana lawai'a.
He Huina Lawai'a a He Wahi 'Äkoakoa
Ma mua, he wahi kaulana 'o Ke'ehi i ka hana lawai'a no nã loko i'a a me nã mokupuni li'll'i e 'au ana i loko o Ke'ehi, e la'a me Mokuoeo,
Kahaka'aulana, a 'o Mokauea. Aía ho'i nã kaiaulu lawai'a nui loa ma
ia mau mokupuni li'ili'. Ko'ikot keia kai i ka nohona o nã kãnaka
Hawaii, ua kauka'T lakou i nã kumuwaiwai o kai, 'o ke ola ia o lãkou.
O ka mea apiki, loli nui keia 'aina i ka wa o ke kenekulia 20. No ke kope nui 'ana i loli ai nã hi'ohiona 'aina a ho'ohuli nui ia ka hana lawal'a e ola ai ke kalaulu o la wahi no nã hanauna he nui. I loko nõ o kẽla mau ho'oluhi, ola mau ka mauli o Ke'ehi i nã kãnaka e
ho omau ana i ka hana lawal a a me na hana ku una e ae.
'O kekahi o ia mau hana ku'una ka hoe wa'a, he hana ho'onanea kaulana la e ola mau ana ma ka pae 'ãina. 'O ka Pãka 'o Ke'ehi kahi punahele e hoe wa'a ai, kahi ho'i e malama mau 'ia ana nã heihei hoe wa'a. Ma ia mau heihei e 'akoakoa mai ai ke anaina, he mau kaukani kanaka e ho'olaule a ana i ka hana ku'una a me ka pilina pa'a ma waena o känaka me ke kai.
STORIED PLACES
Ahua Reef: Sustaining Life on O'ahu
Encircling O'ahu is a rich reef system that has sustained the kanaka öiwi (Native Hawaiian) population for centuries. The large offshore reef, Ahua, meaning "heap," was crucial for providing fish and marine resources, producing over 500,000 pounds of fish annually in the early 1900s.
In the 1940s, dredging for runways and harbors altered the reef, yet remnants are still visible off Lagoon Drive. Today, Ahua Reef remains a cherished site for fishing and gathering for locals.
Historic Fishing Hub and Cultural Gathering Place The Ke'ehi Basin was once a thriving center of fishing activity, with several loko i'a (fishponds) dotting its edges and small islands like Mokuoeo, Kahaka'aulana,
Map